Uşaqlıq boynu xərçəngi
Uşaqlıq boynu xərçəngi
Qadınlarda ən çox rast gəlinən onkoloji xəstəliklərdən biri — əsasən HPV-yə bağlıdır və erkən aşkarlandıqda müalicəsi mümkündür.
Uşaqlıq boynu (serviks) xərçəngi qadınlar arasında ən çox rast gəlinən onkoloji xəstəliklərdən biridir. Əsasən HPV (İnsan Papilloma Virusuna) bağlı inkişaf edir və uzun müddət simptomsuz irəliləyə bilər. Vaxtında aşkarlanarsa, müalicəsi mümkün olan xərçəng növlərindəndir. Risk faktorlarına HPV infeksiyası (xüsusilə 16 və 18 növləri), erkən yaşda cinsi əlaqəyə başlama, birdən çox cinsi partnyor, siqaret çəkmə, uzunmüddətli hormonal kontraseptiv istifadəsi və immunitetin zəifləməsi daxildir. Uşaqlıq boynu xərçəngi önlənə bilən və erkən mərhələdə müalicəsi mümkün olan bir xəstəlikdir; hər bir qadın öz sağlamlığı üçün mütəmadi ginekoloji müayinəni həyatının ayrılmaz hissəsinə çevirməlidir.
Əlamətlər
- Cinsi əlaqə sonrası qanama
- Menstruasiya xaricində qanaxma
- Qeyri-adi və pis qoxulu vaginal axıntı
- Cinsi əlaqə zamanı ağrı
- Alt qarında və ya beldə narahatlıq
Nə zaman həkimə müraciət etməli?
Cinsi əlaqədən sonra və ya menstruasiya xaricində qanaxma, pis qoxulu axıntı, cinsi əlaqə zamanı ağrı ya da alt qarın/bel nahiyəsində davamlı narahatlıq müşahidə olunarsa, vaxt itirmədən həkimə müraciət edilməlidir. Bu əlamətlər olmasa belə, müntəzəm PAP-test və HPV testi ilə profilaktik müayinə vacibdir.
Diaqnostika
Diaqnoz və erkən aşkarlanma üçün müntəzəm PAP-test və HPV testi, kolposkopiya ilə profilaktik müayinələr və zərurət olduqda biopsiya aparılır. HPV-yə qarşı peyvənd (adətən 9-26 yaş arası tövsiyə olunur) xəstəliyin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Xəstəliyin yayılma dərəcəsini qiymətləndirmək üçün görüntüləmə üsulları da tətbiq oluna bilər.
Müalicə
Müalicə xəstəliyin mərhələsinə, hüceyrə tipinə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə fərqlənir. Erkən mərhələlərdə uşaqlıq boynunun və ya tam uşaqlığın cərrahi yolla çıxarılması (histerektomiya) tətbiq oluna bilər. Lokal və ya yayılmış hallarda şiş hüceyrələrini məhv etmək üçün şüa terapiyası (radioterapiya), xüsusilə irəliləmiş mərhələlərdə və ya radioterapiya ilə birlikdə kimyaterapiya istifadə olunur. Yeni nəsil dərmanlarla şiş hüceyrələrinin spesifik hədəflənməsi üçün hədəfli terapiya və immunoterapiya da müalicə planına daxil edilə bilər. Müalicə üsulu hər bir pasiyent üçün fərdi olaraq həkimin qərarına görə seçilir.
Tez-tez verilən suallar
Uşaqlıq boynu xərçənginin qarşısını almaq olarmı?
Bəli. Müntəzəm PAP-test və HPV testi, kolposkopik müayinələr və HPV-yə qarşı peyvənd sayəsində xərçəngönü dəyişikliklər erkən aşkarlanıb müalicə oluna bilər. Bu, uşaqlıq boynu xərçəngini böyük dərəcədə önlənə bilən xəstəliyə çevirir.
Erkən aşkarlanarsa müalicə şansı necədir?
Erkən mərhələdə aşkarlanan uşaqlıq boynu xərçəngi müalicəyə yaxşı cavab verən növlərdəndir. Bu səbəbdən mütəmadi ginekoloji müayinə və skrininq həlledici əhəmiyyət daşıyır.
