Cinsi yolla yoluxan xəstəliklər
Cinsi yolla yoluxan xəstəliklər
Qorunmasız cinsi əlaqə zamanı keçən infeksiyalar — reproduktiv və ümumi sağlamlığa ciddi zərər verə bilər; çox vaxt əlamətsiz irəliləyir.
Cinsi yolla yoluxan xəstəliklər — qorunmasız cinsi əlaqə zamanı insandan insana keçən infeksiyalardır. Bu xəstəliklər təkcə reproduktiv sağlamlığa deyil, ümumi bədən sağlamlığına da ciddi zərər verə bilər. Onlar çox zaman səssiz və əlamətsiz irəlilədiyindən qadınlarda sonsuzluq, uşaqlıqdankənar hamiləlik, xroniki ağrı sindromu və hətta xərçəng riski ilə nəticələnə bilər. Ən çox rast gəlinənlər arasında HPV (servikal xərçəngin əsas səbəbi), xlamidiya, gonoreya, sifilis, herpes simpleks (HSV), trixomonoz və HİV/AIDS var.
Əlamətlər
- Vaginal və ya servikal ifrazatın dəyişməsi
- Cinsi əlaqə zamanı və ya sonrası ağrı
- Qasıq bölgəsində yaralar, qaşınma və ya şişlik
- Menstruasiya dövründən kənar qanaxmalar
- Sidik ifrazında yanma və ya ağrı
- Heç bir simptomun olmaması (ən təhlükəli hal!)
Nə zaman həkimə müraciət etməli?
Yuxarıda sadalanan əlamətlərdən hər hansı biri — anormal ifrazat, ağrı, yaralar, qaşınma, sidik ifrazında yanma və ya nizamsız qanaxma — müşahidə olunduqda həkimə müraciət etmək lazımdır. Bir çox infeksiya əlamətsiz keçdiyi üçün riskli cinsi əlaqədən sonra və ya yeni partnyor olduqda profilaktik müayinə də tövsiyə olunur.
Diaqnostika
Diaqnostika ginekoloji müayinə və testlər, qan analizləri, servikal və vaginal yaxma (PAP testi və HPV testi) ilə aparılır. İnfeksiyanın dəqiq aşkarlanması üçün ən effektiv üsullardan biri molekulyar (PCR) testlərdir. Bu üsullar infeksiyanın növünü müəyyən etməyə və müalicəni düzgün planlaşdırmağa imkan verir.
Müalicə
Müalicə xəstəliyin növündən asılıdır: bakterial infeksiyalarda antibiotik, viral infeksiyalarda isə antiviral preparatlar təyin edilir. İnfeksiyanın yenidən keçməməsi üçün partnyorun da eyni anda müalicə alması vacibdir. Xüsusilə HPV və HİV hallarında müalicəyə dəstək məqsədilə immunitetin gücləndirilməsi tövsiyə oluna bilər. Qorunma tədbirlərinə tək partnyorlu və təhlükəsiz cinsi həyat, prezervativ istifadəsi, müntəzəm ginekoloji müayinələr və HPV əleyhinə peyvəndləmə (xüsusilə gənc yaşda) daxildir.
Tez-tez verilən suallar
Cinsi yolla yoluxan xəstəliklər həmişə əlamət verirmi?
Xeyr. Əksər hallarda bu infeksiyalar simptomsuz keçir ki, bu da ən təhlükəli haldır, çünki qadın xəstəliyin daşıyıcısı olduğunu bilməyə bilər. Bu səbəbdən müntəzəm ginekoloji müayinələr və testlər böyük əhəmiyyət daşıyır.
HPV peyvəndi nə üçün lazımdır?
HPV peyvəndi servikal xərçəngin əsas səbəbi olan virusa qarşı qoruyucu tədbir kimi çox effektivdir. Xüsusilə yeniyetmə qızlara və gənc qadınlara, cinsi həyata başlamazdan əvvəl vurulması tövsiyə olunur.
