Yumurtalıqların xoşxassəli və bədxassəli şişləri
Yumurtalıqların xoşxassəli və bədxassəli şişləri
Yumurtalıq şişləri həm xoşxassəli, həm bədxassəli ola bilər; erkən aşkarlanma müalicəni mümkün edir və həyat xilas edici ola bilər.
Yumurtalıqlar qadın reproduktiv sisteminin ən vacib hissələrindən biridir və onların sağlamlığı ümumi qadın sağlamlığı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Yumurtalıq şişləri həm xoşxassəli, həm də bədxassəli ola bilər və müxtəlif yaş qruplarında rast gəlinir. Xoşxassəli şişlər (funksional kistlər, endometrial kistlər, dermoid kistlər, seröz və müsinöz kistlər) ümumiyyətlə zərərsizdir və çox vaxt öz-özünə keçir, lakin bəziləri böyüyə bilər. Bədxassəli şişlər (yumurtalıq xərçəngi) isə çox vaxt simptom vermədən inkişaf edir və bu səbəbdən erkən aşkarlanması çətin olur. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə bu problemlər idarə oluna bilər.
Əlamətlər
- Qarında və ya çanaq nahiyəsində davamlı ağrı, təzyiq və ya ağırlıq hissi
- Qarının şişməsi və ya həcminin artması
- Tez doyma, iştahsızlıq və ya həzm problemləri
- Aybaşı dövrünün pozulması və ya nizamsız qanaxmalar
- Tez-tez sidiyə getmə ehtiyacı
- Erkən mərhələdə çox vaxt heç bir əlamətin olmaması
Nə zaman həkimə müraciət etməli?
Qarında davamlı ağrı, şişkinlik, həcm artması, tez doyma və ya çanaq nahiyəsində təzyiq kimi əlamətlər davam edərsə, həkimə müraciət etmək lazımdır. Yumurtalıq xərçəngi çox vaxt səssiz inkişaf etdiyindən, xüsusilə ailəvi risk olan qadınlar öz sağlamlığını izləməli və şiş şübhəsi olduqda vaxtında müayinədən keçməlidir; erkən aşkarlama həyat xilas edici ola bilər.
Diaqnostika
Diaqnostika ginekoloji baxış, transvaginal ultrasəs müayinəsi (şişin ölçüsü, quruluşu və xarakterinin qiymətləndirilməsi), zərurət olduqda KT və ya MRT kimi görüntüləmə üsulları və qan analizləri (o cümlədən şiş markerlərinin qiymətləndirilməsi) ilə aparılır. Bədxassəlilik şübhəsi olduqda qəti diaqnoz cərrahi müdaxilə zamanı götürülən toxumanın histoloji müayinəsi ilə qoyulur. Risk faktorları arasında yaş (adətən 50 yaşdan yuxarı), BRCA1 və BRCA2 genlərindəki mutasiyalar və ailəvi xərçəng tarixi var.
Müalicə
Müalicə şişin xoşxassəli və ya bədxassəli olmasından, ölçüsündən və mərhələsindən asılıdır. Kiçik və simptomatik olmayan xoşxassəli şişlər müntəzəm izlənilir; şiş böyüdükdə və ya ağrı, qanama kimi əlamətlər yarandıqda cərrahi yolla alınması, bəzi hallarda isə hormon müalicəsi tətbiq oluna bilər. Yumurtalıq xərçəngində əsas üsul cərrahi müdaxilədir — şişin və zərurət olduqda ətraf toxumaların çıxarılması. Cərrahiyyədən sonra xərçəng hüceyrələrinin yayılmasının qarşısını almaq üçün kimyaterapiya, bəzi hallarda radioterapiya tətbiq olunur. Məqsədli terapiya və immunoterapiya isə xərçəng hüceyrələrini hədəfləyən daha müasir yanaşmalardır.
Tez-tez verilən suallar
Yumurtalıqdakı hər şiş xərçəngdirmi?
Xeyr. Yumurtalıq şişlərinin əksəriyyəti xoşxassəlidir və çox vaxt zərərsizdir; funksional kistlər isə adətən öz-özünə keçir. Bununla belə, şişin xoşxassəli və ya bədxassəli olduğunu dəqiqləşdirmək üçün həkim müayinəsi və müşahidə vacibdir.
Yumurtalıq xərçəngi nə üçün gec aşkarlanır?
Yumurtalıq xərçəngi çox vaxt erkən mərhələdə heç bir əlamət vermədən inkişaf edir, bu səbəbdən gec aşkarlanır. Erkən mərhələdə aşkarlanma həyat xilas edici olduğundan, davamlı qarın şişkinliyi, ağrı və ya digər əlamətlər zamanı vaxtında həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.
