Uşaqlıq boynu xərçəngində Konizasiya və Trakelektomiya
Uşaqlıq boynu xərçəngində Konizasiya və Trakelektomiya
Uşaqlıq boynu xərçəngində konizasiya və trakelektomiya — erkən mərhələdə xəstəliyi aradan qaldıran, reproduktiv sağlamlığı qoruyan üsullar.
Uşaqlıq boynu xərçəngi qadınlarda rast gəlinən xərçəng növləri arasında erkən diaqnozla müalicə oluna bilən hallardan biridir. Erkən mərhələdə aşkarlandıqda, bəzi cərrahi üsullar vasitəsilə həm xəstəlik aradan qaldırıla bilər, həm də reproduktiv sağlamlıq qoruna bilər. Bu məqsədlə ən çox istifadə olunan üsullar konizasiya və trakelektomiyadır. Konizasiya uşaqlıq boynunun (serviksin) konusvari hissəsinin cərrahi yolla çıxarılmasıdır və əsasən xərçəngönü vəziyyətlərdə (CIN 2, CIN 3), erkən mərhələli invaziv xərçənglərdə və şübhəli PAP-test və kolposkopiya nəticələrində tətbiq olunur; bu üsul həm diaqnostik, həm də müalicəvi məqsəd daşıyır. Trakelektomiya isə uşaqlığın özü saxlanılmaqla, uşaqlıq boynunun və onun ətraf toxumalarının çıxarıldığı bir əməliyyatdır və xüsusilə ana olmaq istəyən, lakin erkən mərhələli xərçəngi olan qadınlar üçün tövsiyə olunur.
Necə aparılır
Hər iki əməliyyat ümumi anesteziya altında həyata keçirilir. Konizasiya zamanı uşaqlıq boynunun konusvari hissəsi çıxarılır və çıxarılan toxuma dəqiq diaqnoz üçün histoloji müayinəyə göndərilir. Trakelektomiya isə vaginal və ya abdominal (açıq və ya laparoskopik) yolla icra edilə bilər; əməliyyat zamanı uşaqlıq boynu çıxarıldıqdan sonra uşaqlığın alt hissəsi vaginaya birləşdirilir və bu keçidə daxili bir tikiş və ya serklaj qoyularaq gələcək hamiləliklərdə təhlükəsizlik təmin olunur. Konizasiya qısa müddətli prosedur sayılır və bir neçə saatlıq klinik nəzarətdən sonra evə buraxılmaq mümkündür; trakelektomiya isə daha geniş əməliyyatdır və adətən 2–4 gün xəstəxana şəraiti tələb edir.
Hazırlıq
Əməliyyətdən əvvəl adətən PAP-test, kolposkopiya və biopsiya nəticələri, görüntüləmə müayinələri (zərurət olduqda MRT) və qan analizləri ilə xəstəliyin mərhələsi dəqiqləşdirilir və anestezioloqla məsləhətləşmə aparılır. Hər iki əməliyyat ümumi anesteziya altında keçdiyi üçün cərrahın qərarına görə pasiyentə əməliyyatdan bir neçə saat əvvəl yeməkdən və içməkdən imtina etmək tövsiyə oluna bilər. Reproduktiv sağlamlığın qorunması planlaşdırılırsa, bu, əməliyyatönü qiymətləndirmə zamanı onkoginekoloq ilə müzakirə olunur.
Bərpa dövrü
Konizasiyadan sonra yüngül qanama və axıntı normaldır; cinsi əlaqədən, hovuzdan və tampon istifadəsindən 4–6 həftə uzaq durmaq tövsiyə olunur və tam bərpa adətən 4 həftəyə qədər çəkir. Trakelektomiyadan sonra fiziki aktivlik məhdudlaşdırılır və bərpa 4–6 həftə davam edə bilər; pasiyentlərə doğum planlaması zamanı yüksək riskli hamiləlik üzrə mütəxəssislə çalışmaları tövsiyə olunur. Hər iki əməliyyatdan sonra müntəzəm ginekoloji və onkoloji nəzarət (PAP-test və kolposkopiya) vacibdir.
Tez-tez verilən suallar
Trakelektomiyadan sonra hamilə qalmaq mümkündürmü?
Bəli, trakelektomiya məhz reproduktiv funksiyanı qorumaq məqsədilə seçilən üsuldur, çünki uşaqlıq saxlanılır. Lakin belə hamiləliklər yüksək riskli sayılır və doğum planlaması zamanı yüksək riskli hamiləlik üzrə mütəxəssislə birlikdə izlənilməlidir. Nəticə pasiyentin fərdi vəziyyətinə görə dəyişir.
Konizasiya ilə xərçəng tam aradan qalxırmı?
Xərçəngönü və çox erkən mərhələli hallarda konizasiya tam müalicə təmin edə bilər. Lakin son qərar çıxarılan toxumanın histoloji nəticəsindən asılıdır; kənarlarda xəstəlik qalarsa və ya daha geniş yayılma aşkarlanarsa, əlavə cərrahi və ya digər müalicə tələb oluna bilər.
Bu üsullar əsasən xərçəngönü və erkən mərhələli uşaqlıq boynu xərçəngi diaqnozu olan, ana olmaq arzusu olan, lakin uşaqlığın tam çıxarılmasını istəməyən və onkoginekoloq tərəfindən hərtərəfli qiymətləndirmədən keçmiş pasiyentlər üçün uyğundur. Hər bir əməliyyat fərdi yanaşma tələb edir və peşəkar qiymətləndirmə əsasında həyata keçirilməlidir.
