Yumurtalıq və boruların çıxarılması (Ooforektomiya və Salpinqektomiya)

Yumurtalıq və boruların çıxarılması (Ooforektomiya və Salpinqektomiya)

Yumurtalıqların (ooforektomiya) və fallop borularının (salpinqektomiya) profilaktik və ya terapevtik məqsədlə çıxarılması.

Yumurtalıqların və fallop borularının çıxarılması – tibbi terminlərlə desək, ooforektomiya (yumurtalıqların çıxarılması) və salpinqektomiya (fallop borularının çıxarılması) – qadın reproduktiv sisteminə aid olan, bəzən profilaktik, bəzən isə terapevtik məqsədlə aparılan əməliyyatlardır. Bu əməliyyatlar təkcə onkoloji xəstəliklərdə deyil, həmçinin iltihabi, kistoz və genetik risk daşıyan hallarda da həyata keçirilə bilər. Əməliyyat tək tərəfli (bir yumurtalıq və ya borunun çıxarılması) və ya ikitərəfli (hər iki yumurtalıq və/və ya hər iki borunun çıxarılması) şəkildə aparıla bilər. Əməliyyata əsas göstərişlər yumurtalıq şişləri (xərçəng və xərçəngönü vəziyyətlər), fallop borularının xərçəngi və ya şişəbənzər törəmələri, BRCA1/BRCA2 gen mutasiyası (profilaktik məqsədlə), kəskin və təkrarlanan yumurtalıq kistaları və burulmalar, fallop borularında irinli iltihab, yumurtalıq absesi və ya endometrioz, həmçinin yumurtalıqdan uşaqlıq boşluğuna yayılan invaziv proseslərdir.

Necə aparılır

Əməliyyat adətən laparoskopik (qapalı) və ya açıq üsulla həyata keçirilir. Seçim xəstənin vəziyyəti, törəmənin ölçüsü və yayılma dərəcəsinə əsasən edilir. Əsas mərhələlər qarın boşluğuna giriş və orqanların vizual dəyərləndirilməsi ilə başlayır; sonra yumurtalıq və ya borunun qonşu orqanlarla əlaqələri ayrılır, qan damarları bağlanaraq qanaxmanın qarşısı alınır və patoloji toxuma tam şəkildə çıxarılır. Zərurət olduqda əlavə toxuma və limfa düyünləri götürülür, qarın boşluğu təmizlənir və əməliyyat yekunlaşdırılır. Əməliyyat onkoloji prinsiplərə əsaslanaraq, şiş toxumasının yayılmasının qarşısını almaq məqsədi ilə yüksək dəqiqliklə aparılır.

Hazırlıq

Əməliyyətdən əvvəl adətən qan analizləri, görüntüləmə müayinələri (USM və zərurət olduqda KT və ya MRT) və anestezioloqla məsləhətləşmə aparılır. Profilaktik məqsədlə aparılan hallarda geniş müayinələr və genetik analizlər (məsələn, BRCA testi) əvvəlcədən tamamlanır. Cərrahın qərarına görə pasiyentə əməliyyatdan bir neçə saat əvvəl yeməkdən və içməkdən imtina etmək, bəzi dərmanların müvəqqəti dayandırılması tövsiyə oluna bilər. Bu əməliyyata qərar verilməzdən öncə həkimlə ətraflı məsləhətləşmə zəruridir.

Bərpa dövrü

Xəstəxanada qalma adətən 1-3 gün olur. Əməliyyatdan sonra ağrı ilk günlərdə nəzarət altında saxlanılır. Qidalanma 6-12 saat sonra yüngül maye qidalarla başlanır. Laparoskopik üsulda aktivlik 1-2 gün sonra mümkündür. Yumurtalıqlar çıxarıldıqda xəstə erkən menopauza əlamətləri ilə qarşılaşa bilər (istilik basmaları, əhval dəyişikliyi, yuxu pozğunluğu və s.); zərurət olduqda hormon əvəzedici terapiya təklif oluna bilər. Onkoloji pasiyentlərdə patoloji nəticəyə əsasən əlavə müalicələr (kimyaterapiya, radioterapiya) təyin oluna bilər.

Tez-tez verilən suallar