Uşaqlığın (total, radikal) çıxarılması

Uşaqlığın (total, radikal) çıxarılması

Histerektomiya — uşaqlığın total və ya radikal çıxarılması; onkoginekologiyada xərçəng və xərçəngönü hallarda aparılır.

Uşaqlığın çıxarılması – tibbi dildə “histerektomiya” adlandırılan cərrahi müdaxilədir. Bu əməliyyat uşaqlığın (uterus) bir hissəsinin və ya tamamilə çıxarılmasını nəzərdə tutur. Onkoginekologiyada bu əməliyyat əsasən xərçəng və xərçəngönü vəziyyətlər zamanı həyata keçirilir. Histerektomiya total və radikal olmaqla iki əsas formada aparılır: total histerektomiya uşaqlıq və uşaqlıq boynunun tam şəkildə çıxarılmasını, radikal histerektomiya isə uşaqlıq, uşaqlıq boynu, uşaqlığın ətraf toxumaları (parametrium), vaginanın yuxarı hissəsi və pelvik limfa düyünlərinin çıxarılmasını nəzərdə tutur. Əməliyyata əsas göstərişlər uşaqlıq boynu xərçəngi (xüsusilə invaziv formaları), uşaqlıq xərçəngi, geniş yayılmış və ya residivləşən prekarsinom vəziyyətlər (CIN III, endometrial hiperplazi və s.), yumurtalıq xərçənginin uşaqlığa invaziyası, radioterapiyaya və digər müalicələrə cavab verməyən ginekoloji şişlər, həmçinin qanaxma və ağrı ilə müşahidə olunan və həyat keyfiyyətinə təsir edən hallardır – yalnız müalicə protokoluna uyğun olaraq.

Necə aparılır

Əməliyyat açıq (abdominal) üsulla, laparoskopik (qapalı) üsulla və ya robotik cərrahiyyə ilə həyata keçirilə bilər. Radikal histerektomiya zamanı əməliyyat ümumiyyətlə 3-5 saat davam edir. Əməliyyat qarın boşluğuna giriş (açıq və ya laparoskopik yolla) ilə başlayır; sonra daxili orqanlar qiymətləndirilir və patologiyanın yayılma dərəcəsi yoxlanılır. Uşaqlıq, uşaqlıq boynu, ətraf toxumalar və limfa düyünləri diqqətli şəkildə çıxarılır, qan damarları və limfatik axın təhlükəsiz şəkildə kəsilib bağlanır, qanaxma kontrol edilir və tikişlər qoyulur. Əməliyyat zamanı orqanların qorunması, sinir strukturlarının zədələnməməsi və onkoloji prinsiplərə tam riayət edilməsi əsas şərtdir.

Hazırlıq

Əməliyyətdən əvvəl adətən geniş müayinə aparılır: qan analizləri, görüntüləmə müayinələri (USM, KT və ya MRT) və anestezioloqla məsləhətləşmə. Cərrahın qərarına görə pasiyentə əməliyyatdan bir neçə saat əvvəl yeməkdən və içməkdən imtina etmək, bəzi dərmanların (məsələn, qan durulaşdırıcıların) müvəqqəti dayandırılması tövsiyə oluna bilər. Bağırsağın hazırlanması və zərurət olduqda profilaktik antibiotik tətbiqi cərrahi plana uyğun aparıla bilər. Ehtiyac olduqda genetik və onkoloji qiymətləndirmə də əvvəlcədən tamamlanır.

Bərpa dövrü

Xəstəxanada qalma açıq əməliyyatdan sonra adətən 4-7 gün, laparoskopik üsuldan sonra isə 2-3 gün olur. Ağrı və diskomfort ilk günlərdə nəzarət altında saxlanılır. Qidalanma əməliyyatdan bir neçə saat sonra yüngül maye qidalarla başlanır. Yüngül fiziki hərəkətlər 1-2 gün sonra, tam aktivlik isə 4-6 həftə sonra mümkün olur. Əgər yumurtalıqlar da çıxarılıbsa, menopoz əlamətləri meydana çıxa bilər və bu zaman hormon əvəzedici terapiya müzakirə olunur. Qadınlarda əməliyyatdan sonra emosional dəyişikliklər müşahidə oluna bilər; həm həkim nəzarəti, həm də psixoloji dəstək faydalıdır. Əməliyyatdan sonra mütəmadi onkoloji və ginekoloji müayinələr vacibdir.

Tez-tez verilən suallar